1-ایزدان در اوستا

«ایزد» صورت فارسی به معنی « خدا» از yazata- اوستایی « ستوده» است. سی یزته در اوستا برای روزهای ماه به کار رفته  استوسه یزته برای سه ایزد دیگر  است .واژة - yazata  صورت ماضی از بن yaz- به معنی «ستودن» ( سنسکریت yajata  « ستودنی، نیایش»، هندو اروپایی jag «ستودن») است.  این بن فعلی در فارسی باستان به صورت yad- می‌آید و در نام ماه هفتم نیز به صورت bāgayādi « جشن ستایش بغ»؛ یا در ترکیب āyadana- « معبد،  پرستشگاه» به کار رفته است. واژۀ «بغ» نیز که در فارسی باستان به همان معنی «خدا» به کار رفته و اهورا مزدا بغ بزرگ خوانده می‌شود به تدریج با اصطلاح یزته کنار رفته است. در اوستا ریشۀ فعلی -yaz بسیار پربسامد است و در زمان‌ها و وجوه گوناگون صرف شده است مثلا yazamaide «می‌ستاییم» در وصف ایزدان گوناگون آمده است: می ستاییم میترا؛ تیشتر؛ اهورا مزدا، آب، آتش، سروش و ... اسم مصدر این بن yasna « نیایش» است؛ برای نمونه در  عبارتی از سروش یسن که در آنجا ایزد سروش ستوده می‌شود آمده: sraošah ašiiehe yasnem( 6/13) Paitiš mazdaiias « بکوشید ای مزدیسنان ستایش سروش اشی دوست را ». همین صورت در میراث جنبی  فارسی باستان  در  صورت *yasnaka- برگرفته از yasna- نیز دیده شده  که به نظر بنونیست از yazna-   هم می‌تواند باشد،  در ترکیب دیگری برگرفته از میراث جنبی فارسی باستان صورت   yasnamanga«قربانی ستایی» نیز به کارر فته است. واژة manga  برگرفته از اوستایی mang « پیشکش یا قربانی» است (هینس 1975:273).  در فارسی میانه نیز صورت‌های  yazad «ایزد» وyazdān « یزدان، مینو‌ها» باقی مانده،  مانند عبارت Pad nam yazdan « به نام یزدان»، که برخی از متن‌های پهلوی مانند یادگار بزرگمهر، درخت آسوریک و خسرو قبادان و ریدک با این عبارت آغاز شده است. نکتة درخور توجه این عبارت صورت جمع واژة یزدان در معنای مفرد است .

روزهاي ماه هر يك نام ويژه‌اي دارند كه داراي معنای مینوی و یا دنیوی اند. اين نام‌ها، به ترتیب چنین اند:

1- اورمزد، هرمزد : خداوند

2- وهمن، بهمن : انديشه‌نيك

3- ارديبهشت : بهترين اشويي

4- شهريور : شهرياري مينوي

5- سپندارمذ : آرمان سپندینه

6- خورداد ، خرداد : رسايي

7- امرداد : جاودانگي

8- دي‌به‌آذر : آفريدگار روشنايي

9- آذر : آتش

10-آبان : آب

11-خور، خير : خورشيد

12- ماه : مهر، ماه

13- تير‌، تشتر : نماد و نشانه باران

14-گوش : جانوران

15-دي‌به‌مهر : آفريدگار مهر

16- مهر : پيمان

17- سروش : نداي دروني

18- رشن : دادگستري

19-فروردين : نيروي پيشرفت

20- ورهرام : پيروزي

21- رام : رامش

22- باد : باد

23- دي‌به‌دين : آفريدگار دين

24- دين : وجدان

25- ارد : توانگري

26- اشتاد : راستي

27- آسمان : آسمان

28- زامياد : زمين

29- مانتره‌سپند : گفتارنيك

30- انارام : روشنايي بي‌پايان

وسه ایزد دیگر

1-هوم

2-برز

3-نیروسنگ