زناشویی درآئین زرتشتیان بسیار پسندیده است و ازدواج نکردن ازگناهان به شمار می آید. درسنت زرتشتیان، دختر و پسر برپایه آزادی و برمبنای خرد، همسر خودرا انتخاب می کند. پدر، مادروخویشان نباید در این گزینش پافشاری انجام دهند.

اشورزرتشت پیامبر ایرانی در بندی از گاتاها به عروس و داماد چنین می فرماید:

ای تازه عروس و ای پسر جوان

دین را ازروی خرد باور کنید.

و راه زندگی را با منش نیک بپیمایید.

کوشش کنید تا درانجام کار نیک

ازدیگری پیشه بگیرید.

تنها با این روش می توانید

زندگی شادی بخش با همسر خود داشته باشید

و کامیاب و رستگار شوید.(آذرگشسب، 529:1372)

خواستگاری، گواه گیری(عقد)، جشن عروسی و پاتختی ازمراسمی است که در ازدواج و زندگی زناشویی وجود داشته است واکنون دربسیاری از شهرها و روستاها با همان شیوه برگزار می شود.

خویشان داماد نقل و شیرینی، انار سکه زده، دستمال سبز ابریشمی با دانه های سنجد و برگ های خشک آویشن، قند سبز و شاخه هایی از سرو را به خانه عروس می برند و پس از دریافت آینه و گلاب و شربت و شیرینی، از عروس خواستگاری می کنند.

زرتشتیان در رسم سنتی ودینی خود، تنها یک همسر برمی گزینند ودرمورد زناشویی مهریه نیز پرداخت نمی کنند . جدایی زن و شوهر نیز به ندرت و تنها درموارد خاص صورت می گیرد.

شواهد بسیاری هست که تساوی زن و مرد را در پیوند همسری نشان می دهد. خود واژه پیوکانی، پیوند همسری، نشانه این برابری است. گذشته ازاین که اشو زرتشت درگات ها به دختران و پسران دریک سطح سخن می گوید، سن همسری برای دختر و پسر مساوی و پانزده سال بوده است.

آن گونه که از دادستان دینیک برمی آید، درایران باستان پنج گونه پیوکانی بوده است که بردو پایۀ استوار، همبستگی خانوادگی و دیگری پایداری نام خانواده بوده است.

دردین زرتشت آزادی درگزینش همسر بوده است. این امر ازسخنان اشو زرتشت درگات ها کاملا روشن است. ازسوی دیگر، دانشمندان و جامعه شناسان زمان ساسانیان اندیشیده اند که درعین حفظ آزادی گزینش، باید جوانان را متوجه کرد که پیوند همسری بین یک دختر و پسر، پیوند نزدیکی بیشتر بین خانواده های عروس و داماد هم هست، بنابراین برای بقای خانواده و برای این که همسری بین دختر و پسر از دو خانواده مختلف، شکافی دررابطه جوانان و پدران و مادرانشان ایجاد نکند، در پیوکانی هایی که با اجازه پدر و مادر انجام می شده است، امتیاز بیشتری به فرزندان می دادند، بدون این که درازدواجی که بدون دریافت موافقت پدر و مادر صورت گرفته باشد، خللی ایجاد کند.